Perspectieven

Sommige manieren van denken komen steeds opnieuw voor in verschillende disciplines. Ze overstijgen de grenzen van de disciplines binnen de natuurwetenschappen en vaak zelfs ook die van de wetenschappen. Ze staan los van specifieke leerinhoud. In Engelstalige literatuur spreekt men over ‘crosscutting concepts’, ‘common en ‘unifying concepts’.

Samen vormen ze een kader om fenomenen te bestuderen en problemen te analyseren. Het zijn manieren om te kijken naar de werkelijkheid, vanuit steeds een andere invalshoek. Vandaar dat wij ervoor kiezen om de term “perspectief” te hanteren. Deze  perspectieven bevatten de belangrijkste begrijpen van het systeemdenken. Ze helpen leerlingen om de juiste vragen te stelen over fenomenen die ze niet kennen.

Hoe gebruik je nu de perspectieven?

515641_8532_poster_01_Systemen Allereerst baken je duidelijk het gedeelte van de werkelijkheid af dat je wil bestuderen of dat je relevant lijkt: je definieert het systeem.
515641_8532_poster_01_Patronen Binnen dat systeem ga je op zoek naar patronen. Deze patronen kan je zien door verschillende perspectieven in te nemen.
515641_8532_poster_01_Modellen Deze patronen ga je vertalen naar modellen.
515641_8532_poster_01_Stabiliteit-Verandering De bril van stabiliteit en verandering laat je zien hoe het systeem evolueert in de tijd, en zoekt patronen in die evolutie.
515641_8532_poster_01_Oorzaken Oorzaken legt verbanden bloot tussen gebeurtenissen en construeert een “chain of events” tussen gebeurtenissen die met elkaar verband houden en elkaar beïnvloeden.
515641_8532_poster_01_021 Structuur en functie geeft patronen en verbanden tussen hoe iets eruit ziet en waarvoor het gebruikt wordt of hoe het werkt.
515641_8532_poster_01_Schaal-Verhouding Inzoomen op de micro-wereld van cellen, atomen en elementaire deeltjes om een fenomeen te begrijpen, of juist omgekeerd. Niet alleen in ruimte, maar ook in tijd. Dat is het perspectief van schaal en verhouding.
515641_8532_poster_01_Stromen-Cycli-behoud Het perspectief stromen en behoud brengt in kaart hoe materie en energie (en informatie) doorheen een systeem gaan en van vorm veranderen.

Elke invalshoek of perspectief geeft een andere kijk en brengt andere patronen naar boven. Concrete voorbeelden van hoe je deze perspectieven kan gebruiken om je wetenschapslessen vorm te geven, kan je terugvinden bij het lesmateriaal.

Perspectieven