Interactie wetenschap – techniek – maatschappij

515641_8532_Picto_006

Wetenschap en techniek beïnvloeden elkaar en zijn niet los te koppelen van de maatschappij waarin men leeft, de maatschappelijke keuzes die men maakt en de vragen en noden die leven binnen een samenleving.

Wetenschappelijke ontdekkingen kunnen de basis vormen van nieuwe technologie, denk bv. hoe de kwantummechanica aan de basis ligt van halfgeleiders en lasers. Anderzijds kunnen technologische ontwikkelingen nieuwe wetenschappelijke ontdekkingen mogelijk maken. Zonder bv. de recente ontwikkelingen in data-verwerking zou het menselijk genoom onmogelijk in kaart kunnen gebracht worden.

maatschappij_techandscie

Wetenschap en technologie staan ook niet los van de maatschappij waarin ze bedreven worden. Technologische ontwikkelingen kunnen diepgaande maatschappelijke veranderingen teweeg brengen. Denk bv. hoe de stoommachine de overgang van een agrarische naar een industriële maatschappij heeft mogelijk gemaakt, of wat de impact is geweest van de introductie van het internet. Omgekeerd kunnen maatschappelijke noden technologische ontwikkelingen stimuleren. Denk aan de hoge vlucht die de techniek genomen heeft tijdens de tweede wereldoorlog. Maar de maatschappij kan ook een remmende factor zijn. Het gebruik van GGO’s is nog lang zo wijdverbreid, omdat vele gemeenschappen zeer weigerachtig staan hiertegen.

Ook wetenschappelijke ontdekkingen kunnen een fundamentele invloed hebben om de maatschappij. Het heliocentrisch model van Copernicus en de evolutietheorie van Darwin hebben fundamentele wijzigingen teweeggebracht aan mens- en wereldbeeld. Maar maatschappelijke evoluties hebben ook een effect op wetenschap. Simpelweg de al dan niet toekenning van budgetten zorgt voor een duidelijke keuze wat wél en niet onderzocht zal worden.

maatschappij_technology-and-people-2illplc.jpg

Ook wetenschappers is niks menselijks vreemd.  Zo hebben bijvoorbeeld onderzoekers zelf een vooraanstaande positie in de samenleving. Deze invloedrijke positie kan de introductie van totaal nieuwe ideeën (of paradigma’s) die oude ideeën onderuit halen sterk vertragen. Dit idee vormt een sterke basis om ook subtielere interacties tussen wetenschap en de samenleving te onderzoeken en zijn een aanzet voor interessante wetenschapsfilosofische inzichten.

Het geeft ook een insteek voor jongeren die eerder maatschappelijk geëngageerd zijn en minder intrinsiek gemotiveerd voor wetenschappen.