Informatie verkrijgen, evalueren en communiceren

515641_8532_Picto_Info

Het opzoeken en evalueren van informatie is een cruciale vaardigheid voor elke wetenschapper. Als je een fenomeen wil onderzoeken en begrijpen, ga je natuurlijk op zoek naar wat anderen daaromtrent al rond onderzocht hebben. Zo tracht je zicht te krijgen op wat er al concreet geweten is rond dat fenomeen, hoe betrouwbaar die kennis is, en vooral welke vragen nog open staan en welke aspecten verder onderzoek vereisen.

info_crap

Het lezen van wetenschappelijke teksten is een heel specifieke vaardigheid, die expliciete training en begeleiding vraagt. Het specifieke jargon, de dikwijls vrij complexe zinsbouw en het gebruik van de passieve modus (allemaal dikwijls nodig om voldoende accuraatheid en nuancering aan te brengen) maakt dergelijke teksten vrij moeilijk leesbaar, en jongeren vinden dergelijke teksten vrij ontoegankelijk. Elk woord is belangrijk, en wil je uit dergelijke teksten accurate informatie halen, dan vraagt dat een aparte, aandachtige manier van lezen die duidelijk verschilt van het lezen van een boek of tijdschrift. Daarbij wordt informatie ook dikwijls op verschillende manieren voorgesteld (tekst, diagrammen, grafieken, schema’s, …), wat ook specifieke vaardigheid vereist om te kunnen lezen en te verbinden. Dergelijke vaardigheden kunnen gradueel aangebracht worden, waarbij een samenwerking met de taalleerkrachten zeker een meerwaarde kan betekenen. Het beheersen van dergelijke vaardigheden is echter geen evidentie (zeker niet voor taalarme leerlingen), en vraagt oefening en begeleiding. Duidelijk rekening houden met de mogelijkheden  In een leerlijn hieromtrent is het zeker niet onbelangrijk om ook Engelstalige teksten mee te nemen, vermits Engels toch wel als een universele taal in wetenschap geldt op dit moment.

Het kritisch kunnen bekijken van informatie en berichtgeving rond wetenschap, techniek en technologie is een belangrijke vaardigheid voor de wetenschapper en ingenieur, maar evenzeer voor elke kritische burger in onze maatschappij. Dit geldt voor informatie uit een veelheid van bronnen, zoals kranten, tijdschriften, TV, internet,… Bij het kritisch evalueren van gevonden informatie, moeten vragen gesteld worden bij de actuele relevantie ervan.

communicatie_wet

Hoe oud is de informatie? Zijn er al nieuwe feiten gekend die de gevonden bevindingen achterhalen? Ook de betrouwbaarheid moet bekeken worden. Waarop baseert de schrijver zich? Wat is het ondersteunend bewijsmateriaal (evidence)? Zijn dit feiten die beschreven worden, of is dit een opinie? Zijn de methodes om dit bewijsmateriaal te verzamelen voldoende betrouwbaar? Zijn er voldoende referenties? En wie is die schrijver? Wat is zijn expertise en reputatie? Waarom is dit artikel geschreven? Voor wie is dit bedoeld? Is dit louter informatief, of zit er een ander doel achter? Wil de schrijver jou (al dan niet indirect) overtuigen van een bepaald standpunt?

Zeker in kader van controversiële onderwerpen als kernenergie, straling, of evolutie is het zeer belangrijk om uit te kunnen maken wie of welke organisatie achter een bepaalde website of artikel zit, en wat de effectieve agenda is.

Een wetenschapper moet ook zijn bevindingen duidelijk en overtuigend kunnen communiceren. De gecommuniceerde informatie moet accuraat en volledig zijn, en toch bondig en beknopt, zonder vaagheden en zonder dat er verdere interpretatie noodzakelijk is. Ook leerlingen moeten getraind worden in een dergelijke manier van communiceren, zowel in formele context zoals bij het schrijven van onderzoeksverslagen, het maken van posters of een video-reportage rond een experiment, maar ook in informele context zoals bij klasgesprekken, groepsdiscussies, in mail- en chatverkeer.

communicatie_wet2

Van wetenschappers wordt ook verwacht dat ze hun bevindingen op een heldere manier kunnen communiceren naar niet-experts. Evenementen als een “science fair” geven leerlingen de mogelijkheid om hun onderzoeksprojecten voor te stellen aan vrienden en familie, en vormen een ideaal oefenmoment om hetgeen ze gerealiseerd hebben op een bevattelijke manier naar buiten te brengen voor een groot publiek.